Lưả lạnh

 

Nhật Tuấn

 

Chương một

 

MỘT

 

 “Thử tưởng tượng, bỗng một ngày nào đó, sau những trận mưa lớn kéo dài, tất cả các con sông đều dâng cao tới mức nước lịch sử, đúng lúc đó, sóng triều tại các cửa sông đổ ra biển cũng dâng cao nhất.

 “Trong cơ hội trùng phục có tính cách lịch sử đó, một trăm mét nước đó sẽ phủ lên làng mạc ruộng đồng, thành phố, sẽ cuốn trôi tất cả nhà cửa, con người, con vật, tiện nghi...

 “Thử tưởng tượng, khi các nhà khoa học báo trước được cơn hồng thủy ấy...

 “Bạn sẽ làm gì?”

 Mặc dầu trong đầu mỗi người đều có loáng thoáng một câu trả lời, nhưng không ai muốn là người đầu tiên hưởng ứng đề xuất độc đáo của anh kỹ sư thủy văn ném ra trong một cuộc họp mặt vui vẻ.

 “Theo lý thuyết xác xuất, nếu giao máy chữ cho một con khỉ, rất có khả năng nó đánh ra được một vở bi kịch của Shakespeare. Bởi vậy, cái cơ hội trùng phục có tính cách lịch sử ấy rất có thể xảy ra. Nào, mời cô Vân, trước ngày tận thế, cô sẽ làm gì?”

 Anh ta chỉ vào tôi, và lập tức mọi người nhao nhao lên thúc dục. Tôi ấy ư, thú thực, tôi chưa sẵn sàng một câu trả lời nghiêm chỉnh. Cách đây vài năm, tôi có được xem một phim viễn tưởng về nước Nhật chìm dưới đáy biển do một đứt gãy địa tầng, lúc này tôi loáng thoáng nhớ lại hình ảnh những chiếc ô tô, những nhà cao tầng bị sóng thần quét tung lên trời, những bà mẹ bế con, những cặp tình nhân tuyệt vọng chạy trốn trên đường phố đang chìm dần dưới làn nước hung dữ... Nếu được báo trước một cái chết như thế, thà chọn một liều thuốc ngủ còn hơn. Dù vậy, tôi sẽ làm cái gì trong cái ngày trước đó? Tôi liếc nhìn chồng tôi đang cười mủm mỉm vẻ như chờ đợi kết quả một cuộc thử nghiệm. Và rồi ý thức bổn phận chợt tới, anh vội tìm cách gỡ rối cho tôi như bao trường hợp khác: đỡ lấy cái làn khi tôi đi chợ về, giành lấy việc khi tôi sắp sửa lau nhà, giặt quần áo, rửa bát...

 “Tôi không ưa bàn những chuyện xa vời. Hiểm họa hạt nhân còn có xác xuất lớn hơn là cơn hồng thủy ấy. Tuy nhiên tôi cũng trả lời thay bà xã, khi cái “cơ hội trùng phục ấy xảy ra, hai đứa sẽ vét hết tiền túi... ngày ngày đi ăn đặc sản cho tới khi cái cửa hàng ấy chìm dưới đáy biển”.

 Câu trả lời của chồng tôi làm nổ ra một trận cười khiến tôi chỉ muốn chui xuống đất. Dường như cái khả năng trừu tượng hóa, suy tư bay bổng của anh đã trút hết vào công việc nghiên cứu các kiểu cầu vượt sông nên thường ngày anh chỉ nói rặt những điều cụ thể, trần trụi và thực tế như cái câu trả lời kia. Tôi muốn kêu to lên đó chỉ là ý kiến của anh thôi, trong chuyện này, tôi không cần anh đại diện, vào lúc đó, tôi chưa biết mình sẽ làm gì, có điều chắc chắn không còn nhằm tới bồi bổ cho cái dạ dày. Chồng tôi là một người rất lạ, anh mải sống tới mức dường như thường quên mất trên đầu anh là cả một bầu trời vô cùng tận chứ không phải chỉ có cái trần nhà gắn đèn ống và chiếc quạt quay. Bởi vậy vào những buổi tối, lẽ ra mãi mê trước màn ảnh tivi như anh, tôi thường bắc ghế ra ban công ngước nhìn vòm trời, ở đó vô số các chòm sao chẳng biết từ đâu tới và đang đi về đâu. Chòm sao Kim Ngưu, chòm sao Song Mã, chòm sao Thần Nông... trong cái hỗn độn vô cùng vô tận kia, con người đã cố gắng “thiết lập một trật tự” bằng cách phân loại, vẽ bản đồ, đặt tên cho chúng, theo tôi, chuyện đó chẳng là cái gì, hãy cứ ngắm chúng trong hỗn mang, ban sơ chẳng thú vị hơn sao? Chồng tôi không hề biết tới cái thú đó, hết tivi, anh kéo tôi vào giường, và lạy trời, điều này anh không thể nào biết được, ngay cả trong những đợt sóng xung kích yêu đương của anh, đôi mắt tôi vẫn len lén qua cửa sổ, nhìn ra bầu trời chi chít những chòm sao đang tụ hội. Khi đã làm xong cái việc cuối cùng trong ngày, chồng tôi thường bị lôi tuột vào giấc ngủ để mặc tôi nằm trằn trọc với ám ảnh của bầu trời tôi đã ngắm nghía suốt tối. Đương nhiên, trong chuyện này, chồng tôi không có lỗi, luôn luôn anh vẫn là người đàn ông tử tế mà tôi đã chọn và đã lấy. Một căn hộ có hai phòng, một chức vụ kỹ sư, một dáng người khỏe mạnh, một tính cách tận tụy... thử hỏi cô gái như tôi có thể chọn đâu được người hơn thế nữa? Vậy là tôi đã lấy chồng sau một thời tìm hiểu ba tháng. Đám bạn xúm vào khen chê, bàn ra tán vào, thậm chí ngay tới lúc tôi ngồi vào bàn trang điểm cô dâu rồi, một cô bạn còn ghé vào tai tôi nhỏ to:

 “ Bỏ lão ấy đi, bỏ đi”

 “ Ừ nhé, tao bỏ lão ấy nhé... ”

 “ Lẻn đi, lẻn ra cửa sau hãy còn kịp”

 Tôi cười và thay vì tháo cái mũ cô dâu ra, tôi cầm lấy cục son tô vào môi. Thôi nhé, vĩnh biệt chúng mày, cái đám quỷ con đang cười rúm vào nhau kia. Năm năm cùng ngồi dưới mái trường Tổng hợp văn, đú với nhau thế đủ chán rồi, bây giờ tới lúc chia tay mà đi làm... vợ. Ngoài cửa có tiếng xe hơi rồ máy, tiếng pháo nổ đì đẹt, có người vào báo họ nhà trai đã tới xin đón dâu, tôi cuống lên vì một bên lông mày bị tô hỏng, cô bạn ngồi bên vẫn cứ cười cợt: “Lẻn đi, lẻn ngay đi... ” Ừ thì tao lẻn đi đây, lẻn cả lũ con gái chúng mày để đi tới một người đàn ông trong một căn hộ, đóng kín các cửa lại và như thế người đời gọi là “xây dựng gia đình”. Thời con gái chẳng mấy ai là không một lần tưởng tượng đám cưới mình sau này, riêng tôi thì hiểu lắm, ít ra là với vài người tôi đã yêu và đã chia tay. Người xung quanh bảo cái tuổi Đinh Dậu của tôi cao số phải đi những... “hai lần đó”, bạn bè thân thiết lại bảo tại cái tính cứng rắn của tôi, hiểu rõ hơn cả, thực ra chỉ riêng “những người trong cuộc”, nhưng thôi hãy để các vị đó sống êm đềm và yên ổn vợ con. Rốt cuộc đám cưới của tôi là như thế này đây. Xe hơi đưa chúng tôi chạy vun vút qua các phố, chồng tôi mặt mũi đầy hí hửng ghé vào tai tôi nói nhỏ: “Em yên tâm, mắt tô đậm vậy, lát nữa đứng dưới ánh đèn mới đẹp”. Tôi giật thót tim, quả thực vừa nãy, mấy cô bạn đã quá sốt sắng tô điểm đôi mắt khiến nó trở thành như của diễn viên ra sân khấu và lúc này đúng là tôi đang lo chuyện đó. Tôi liếc sang bên, phục lăn, anh thật thông minh, đoán được cả ý người khác. Tôi cứ lan man chuyện đó trong lúc chiếc xe hoa vẫn chạy và khi mở cửa dắt tay tôi xuống, anh lại nói một câu khiến tôi sa sầm mặt mày: “Em đừng tưởng anh đoán đâu, anh đọc đấy, anh đọc được ý nghĩ của em đấy”. Chao ôi còn gì kinh khủng hơn lấy phải một anh chồng lúc nào cũng như là đang “đi guốc trong bụng” mình, mọi ý nghĩ dù thầm kín đến đâu cũng bị phơi bày, mọi tưởng nhớ tới kỷ niệm quá khứ đều bị bại lộ, và như thế chỉ có nước biến thành cây hoa hướng dương hướng về phương mặt trời duy nhất là chồng mình thôi. Tôi có đọc trong sách, nghe nói ngày xưa Mỹ ngụy có đủ các máy móc tra tấn người tù nhưng chẳng có cái máy nào đọc được ý nghĩ con người. Chồng tôi khoác lác vậy thôi, nếu không anh đã nổi tiếng thế giới, đã được đưa đi khắp nơi để biểu diễn cái trò đặc biệt ấy, giống như một người đàn bà nào đó “nhìn” được bằng tay mà báo chí một dạo đã làm rùm beng. Tuy nhiên, nỗi phân vân ấy cứ bám riết lấy tôi suốt trong buổi cưới khiên tôi cứ ngơ ngơ ngẩn ngẩn bước theo anh đi tới các bàn để nghe những lời chúc tụng, nhận những chiếc phong bì tiền, lúng búng cảm ơn làm anh phải nhắc khẽ:

 “Cười lên em, cười lên cho người ta chụp ảnh”.

 “Có thực anh đọc được ý nghĩ em không?”

 Anh chưa kịp trả lời, chúng tôi đã tới bàn bạn bè, lập tức chúng nhao nhao lôi kéo, cười nói hỏi han, chúc tụng, thôi cứ là náo loạn cả lên. Được thể, mấy ông thợ ảnh xấn tới, bấm lia lịa toàn hình con gái đẹp. Cô bạn lúc nãy lại ghé tai tôi:

 “Trốn đi, chui dưới gầm bàn này, trốn đi”.

 “Ừ nhé, tao để lại “lão ấy” cho chúng mày nhé”.

 “Ấy chớ, để lại cho đứa nào phải nói rõ họ tên kẻo chúng nó tranh nhau, xé lão ấy ra mỗi đứa một mảnh”.

 Cả bọn lại cười rúm vào nhau. Chồng tôi đứng ngẩn người, chơ vơ giữa bầy con gái nom cứ như anh kẻ trộm lẻn vào nhà người ta giữa lúc đông đủ mọi người. Quả thực ngồi giữa đám bạn bè chưa chồng con, chưa ràng buộc, nói cười hơn hớn, len lén vào đầu tôi ý nghĩ buồn buồn là chính tôi đã bị anh ta ăn trộm, mang tôi đi khỏi đại gia đình các cô gái hồn nhiên này. Rồi như sợ chồng tôi đọc được ý nghĩ, tôi vội vàng xóa ngay nó đi bằng một câu hỏi:

 “Em đố anh, Hồng Loan nói gì làm cả bọn cười lăn ra thế kia?”

 Mặt anh chợt ngẩn, thoáng ửng đỏ, miệng lúng búng chẳng nên lời. A, hóa ra, anh khoác loác thực, đến nói ra lời cũng chẳng nghe được huống hồ đòi đọc ý nghĩ người ta. Tôi nhẹ nhõm cả người, tươi tỉnh theo chân anh đi qua bàn khác, không quên gởi lại một nụ cười vĩnh biệt... thời con gái. Đồ phản bội, quân đào ngũ... vâng, xin các chị cứ chửi em đi, rồi một ngày nào đó... tôi chợt ngẫm tới câu thơ của Hàn Mặc Tử:

          “Ngày mai trong đám xuân xanh ấy,

          Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi... ”

 Thôi, chẳng còn những buổi tối hai đứa chúng tôi. con Hồng Loan và tôi, hai người hai chiếc xe đạp lang thang khắp phố phường, hoặc là dọc theo đường Cổ Ngư, ngắm trăng trong sương mù Hồ Tây, đứa nào đứa ấy buồn rười rượi mà chẳng hiểu buồn vì cái nổi gì, hoặc là cười rúc rích trên ghế đá vườn hoa Chí Linh mà cũng chẳng có cái gì đáng cười, tự dưng thế thôi, như là mưa nắng vậy. Thế nhưng khi đã làm vợ thì chẳng còn cái gì “tự dưng” được nữa, làm bất cứ cái gì cũng phải “hợp lý”, “lô gích”, nếu không, cái người đàn ông luôn luôn có mặt bên cạnh mình sẽ tròn xoe mắt kinh ngạc, vặn vẹo: tại sao? ở đâu? như thế nào? nhất là chồng tôi lại là một nhà khoa học, mọi thứ với anh đều phải đúng thủ tục, đúng quỹ đạo, cứ như những bánh xe của một toa tàu trên đường ray vậy. Nỗåi lo ấy đã nảy mầm trong tôi từ lâu rồi, từ cái ngày chúng tôi mới gặp nhau và anh rủ tôi đi chơi giao thừa quanh hồ Hoàn Kiếm. Lời mời của anh bất giác làm tôi đỏ mặt, tim đập rộn, chẳng khác gì nghe anh tỏ tình. Theo lệ, vào đêm trang nghiêm nhất trong năm, đêm ba mươi Tết. người Hà Nội thường dạo quanh bờ Hồ với người thân nhất. Mấy năm qua, vào dịp ấy, còn đang “bơ vơ”, tôi vẫn đi với đám bạn gái, năm nay nếu đi với anh, chẳng hóa tôi đã là người yêu của anh rồi sao. Giá như “tụi nó” không xúm vào can ngăn quyết liệt, nhất là Hồng Loan không dọa đuổi tôi ra khỏi “hội”, chắc tôi đã từ chối anh rồi, ngược lại, chính điều đó làm tôi nổi máu “bỗng dưng” lên, đã vậy mình sẽ đi với anh chàng cho tụi nó tức điên. Anh tới tôi từ chập tối, cứng nhắc trong bộ đồ “lớnï”: comlê, cravát, giày da đen. Không thể thoái thác được nữa, ừ thì đi, vả lại lúc này tôi cũng muốn ra phố cho mọi người ngắm nghía cái dáng uyển chuyển của tôi trên đôi giày cao gót, tà áo dài hoa đào ôm khít lấy khổ người thon mảnh và mái tóc dài buông thả trên bờ vai. Hai đứa thả bộ ra tới bồn nước phun hình rẻ quạt, những ngọn đèn chăng quanh hồ đã được bật sáng nom như vòng khăn quàng sặc sỡ. Anh đang nói chuyện say sưa về cái gì nhỉ, a... tết năm nay nóng hơn năm ngoái, thời tiết sang năm còn biến động nhiều. Tôi vẫn lắng nghe nhưng mắt vẫn không rời mấy đứa bé đang luồn lách qua dòng cuồn cuộn đuổi nhau ném pháo vào nhau. Một quả nổ ngay dưới chân tôi và anh. Anh cau mặt quát đứa bé, còn tôi phá lên cười. “Ê, cháu ném cô chứ, việc gì đến chú mà quát tháo?”. Tôi kéo anh vào một sạp pháo. “Anh cứ đứng đây nhé, em thử thần kinh xem sao”. Tôi lùi ra xa và ném vào chân anh quả pháo hồng điều đang cháy xì xì. Anh vẫn đứng như trời trồng sau tiếng nổ và làng khói xanh bốc lên quanh người. “A... anh dũng cảm thật. Nhưng sao anh lại không cười cơ chứ? Tôi thầm kêu lên và “bỗng dưng “ muốn tách khỏi anh, đi một mình lang thang giữa dòng người đang cười nói, như cái anh bộ đội đi trước chúng tôi kia, anh cũng đi một mình ngắm nhìn bốn phía. Anh đang nghĩ gì nhỉ? Chắc anh nhớ tới đồng đội ở trên chốt đang vây quanh chiếc rađiô đón buổi phát thanh giao thừa, hoặc nhớ tới vợ con ở quê xa vì lỡ toa tàu anh không về kịp. Càng gần tới 12 giờ, dòng người xuôi ngược càng đông và ồn ào, cứ như bị hối thúc bởi cái kim đồng hồ khổng lồ đang treo trên nóc nhà bưu điện đang lấn dần tới thời điểm trang nghiêm nhất trong năm: giao thừa. Năm mới sắp tới, đời người ngắn đi một đoạn, và thật lạ, dường như cái điều đó lại làm người ta reo vui, mừng rỡ như cất đi một phần gánh nặng. Một chùm sáng chói lọi phát lên từ chùa Tháp Rùa, nổ bùng trên bầu trời mờ khói và ánh đèn, lập tức không gian rung lên bởi vô vàn tiếng pháo, tiếng cười, tiếng nhạc. Thời gian đã làm xong cái việc báo hiệu, người ta chìm đắm vào mừng vui quên phứt ngay cái kim đồng hồ đã vượt qua con số 12 nhẫn nại đi vào miền năm mới. “Chúc em năm nay gặp nhiều may mắn... ”, anh nói và nhận ra rằng chẳng có lời nào lọt vào tai tôi, tệ hại hơn, dường như tâm trí tôi hướng tới cả mấy anh chàng đi đằng trước, quên biến mất anh đang đi cùng. Em sao thế? anh gằn giọng, nếu không muốn đi nữa, mình có thể về? Không, em chưa muốn về, em chỉ muốn... đi một mình thôi. Em có thể cho anh biết tại sao không? Tôi bật cười: Không tại sao cả, “bỗng dưng” em thích, thế thôi. Anh nóng mặt, không thể vô lý thế được, bất cứ chuyện gì cũng có nguyên nhân, anh có thể chiều theo mọi hành động của em, miễn nó hợp lý. Đấy, cái nỗi lo của tôi đã nảy ra ngay từ cái giây phút ấy. Hai đứa chúng tôi đã trở lại bồn nước phun hình rẻ quạt, như vậy, tôi đã đi được với anh đúng một vòng hồ trong đêm giao thừa. “Em có thể đi với anh một đoạn nữa được không? Anh có câu chuyện muốn nói”. Tôi lắc đầu, không, em nói rồi, em muốn đi một mình. Hẹn anh lúc khác, lúc khác mời anh lại chơi. Mặt anh thoắt tối xầm, bỏ đi, giận dỗi một cách cường điệu. Tôi buông một tiếng thở dài, rất dài và chẳng hiểu sao nước mắt lại cứ ứa ra. “Mua cho cháu bánh pháo này đi cô, nổ giòn lắm đấy”. Không phải đứa bé lúc nãy ném pháo vào chân anh và tôi. Khỉ thật, tại sao tôi lại nhớ anh và tại sao tôi lại buồn? Tôi ấn tiền vào tay đứa bé và xòe diêm đốt gần trọn bánh pháo mới quăng nốt những quả cuối cùng nổ tan tành trên mặt phố. Thế rồi, rất lạ, nỗi buồn của tôi bỗng dưng biến đâu mất, hệt như nó cũng tan theo xác pháo, tôi bước đi hăm hở giữa đường phố thân thuộc, hai bên, những dãy nhà mở ra những ô cửa sáng, bên trong là cành đào, chậu quất và những con người đang nói cười. Tết thực rồi đấy, cả nhà

chắc đang chờ tôi bên bàn ăn có bánh chưng, dưa hành, chè đậu xanh... những món suốt cả chiều nay mẹ tôi lúi húi nấu nướng. Lẽ ra tôi phải phụ giúp bà, nhưng vừa ngồi bóc được mấy củ hành, ruột gan tôi đã muốn điên lên vì những âm

thanh ngoài phố. Con phải đi chợ hoa đây mẹ ạ. Thôi đi cô, con gái lớn mà đoảng, suốt ngày mất mặt, vừa ngồi giúp mẹ chưa nóng chỗ đã chực nhảy. Mẹ tôi gắt thế thôi, lúc tôi dắt xe đạp ra, lại chạy theo dúi cho tờ một trăm, dặn dò mau mau mà về cho sớm. Bây giờ hăm hở trên đường về, tôi lại thấy thương mẹ. A, chẳng biết có vị nào xông nhà chưa, tôi là con gái, dẫn xác về khi chưa ai xông đất, mẹ tôi chửi chết. “Mời cô lên xe, năm mới tội gì cuốc bộ dông cả năm”. Tôi cảm ơn ông xích lô từ nãy kiên trì theo tôi, nhà tôi kia rồi, thôi năm mới mừng tuổi bác chục bạc. Chiếc xe lọc cọc vượt lên lướt qua mặt tôi cái dáng uể oải, mệt nhọc của cả xe lẫn người làm tôi không nén nổi một tiếng thở dài. Ôi, vậy mà cũng có người “kiên trì bám trụ” hơn cả ông xích lô cơ đấy. Ở trước cửa nhà tôi có một người đang đứng chờ, hẳn là từ lâu lắm rồi: Anh. Trông thấy tôi anh chạy tới và tôi không cưỡng được anh ôm chầm lấy tôi, hổn hển nói: “Anh yêu em... anh yêu em... ”.

 Không biết là vì cái gì, bầu trời trong vắt lấp lánh ngôi sao mai, niềm vui ngày tết hay nỗi buồn lẻ loi trong đêm trừ tịch, không biết vì sao nữa, tôi cứ ngửa cổ ra và mỉm miệng cười, để im cho anh hôn tới tấp lên mặt. Và thế là xông đất nhà tôi chẳng phải chỉ có mình tôi, trong tiếng vui cười của em tôi, anh bước vào nhà như thể là người vừa chiến thắng trong một cuộc chinh phục, báo trước một ngày không xa sẽ đột nhập gia đình trong tư cách một chàng rể. Mẹ tôi không nói gì hết, chỉ cười tủm tỉm. “Vào nhà ăn bánh chưng đi, còn phần hai đứa đấy”. Cậu em đốt ngay một tràng pháo đùng. Lạ thật, hình như tất cả mọi người đều đứng hết về phe anh, đẩy nhanh tôi tới cái sự kiện càng ngày tôi càng không thể lẩn trốn được nữa: Ngày cưới.

 

 

 

HAI  

 

 

 

 

 Thức giấc trong đêm đầu tiên làm vợ, tôi bỗng xấu hổ, hoảng hốt mặc nhanh quần áo và nhảy xuống giường. Chưa quen thế, tôi vội quay mặt đi, không dám nhìn anh đang ngáy say sưa, len lén bước ra ngoài ban công như một con ăn trộm. Bầu trời tối và thấp làm những tàng cây cao hai bên hè đường dường như chìm khuất trong bóng đêm đang ngự trị trên thành phố. Tôi chẳng còn biết đặt con mắt vào đâu nữa ngoài con đường vắng chạy hun hút qua hai dãy nhà đang ngủ im trong làn sương mờ. Nỗi buồn vĩnh biệt thời con gái làm ứa ra những giọt nước mắt tủi hờn. Than ôi, tôi đã thành một người đàn bà, cái mốc phân cách rất rõ ràng ấy chỉ diễn ra trong khoảnh khắc vậy mà đã trở thành một lằn ranh vĩnh viễn tôi không trở lui được nữa. Hệt như một người đã sang sông, cây cầu đã gãy gục, mọi hoa trái thời con gái đã nằm lại bên bờ kia, tôi vẫn còn ngẩn ngơ chưa muốn bước tiếp vào miền đất lạ của đời sống vợ chồng mà người đời vẫn cho rằng quả ngọt cũng nhiều và gai góc cũng lắm. Tôi bỗng nhớ căn buồng nhỏ của tôi ở đằng nhà mẹ, thế giới riêng bất khả xâm phạm, ở đó mọi cái đã cùng chung sống với tôi từ thời mới lớn, cái tủ con đặt đủ thứ vặt vãnh, con búp bê ngồi trên bàn viết, cái kệ sách chứa từ A đến Z những cuốn tôi gom góp được suốt từ hồi tôi còn làm kế hoạch nhỏ trong Đội thiếu nhi. Mấy ngày trước khi cưới, tôi khăng khăng không cho đứa em được dọn lên ở và chẳng hiểu sao lại bật ra một câu làm kinh ngạc cả nhà: “Chị sẽ còn quay lại”. Lúc đó mẹ tôi cười, mắng yêu con gái gở miệng, chưa kịp về nhà chồng đã tính chuyện bỏ đi. Lập tức tôi nổ ra một cơn giận rất vô lý, bỏ vào buồng nằm, đóng chặt cửa, đến bữa nhất định không chịu chường mặt ra ăn cơm chung với cả nhà. Than ôi, bây giờ những cái đó đã qua đi hết rồi, trong căn nhà mới này từ nay tôi phải bắt đầu một đời sống khác, một tư cách khác.

 Anh đã thức giấc và gọi tôi với giọng hoảng hốt. Từ từ, đừng có dục nhắng lên thế, rồi tôi sẽ quay trở vào, anh sẽ lại vạch sâu thêm cái lằn phân cách kia, xóa bỏ một cách hả hê mọi dấu vết thời con gái còn sót lại...

 “Em làm sao thế?”

 “Không, chẳng sao cả”.

 “Anh biết rồi, lạ nhà không ngủ được phải không?”

 Tôi đẩy bật anh ra:

 “Em hỏi thực nhé, phải anh đọc được ý nghĩ của em không?”

 Anh cười bí mật:

 “Vậy càng tốt chứ sao? Vợ chồng càng dễ hiểu nhau”

 “Hiểu nhau kiểu đó, em bỏ anh liền”.

 “Đùa đấy, anh đùa đấy, làm gì có chuyện đó”.

 Tôi yên tâm và lại để anh lôi tuột vào đêm tân hôn trong giấc ngủ bị đứt đoạn và trong mối nghi hoặc khiến tôi cố xóa trắng đi mọi ý nghĩ khỏi lo lắng trong lúc gần gũi anh có thể đoán chúng. Sáng hôm sau, anh hỏi tôi với giọng buồn buồn:

 - Em có điều gì không bằng lòng phải không?

 - Sao anh hỏi vậy?

 - Em cứ lành lạnh làm sao ấy.

 - Vậy anh muốn em phải thế nào?

 Anh nhún vai quay đi không trả lời. Tôi cũng im luôn, không, trong chuyện này tôi chẳng có lỗi gì hết, cho nó qua luôn, chẳng hơi đâu phanh phui cho mệt xác. Hôm sau anh đưa tôi trở về ăn “nhị hỉ”. Để anh ngồi trong phòng khách trò chuyện với cả nhà, tôi tót lên gác mở khóa bước vào phòng của tôi. Con búp bê trên bàn viết vẫn chìa ra đôi tay như mọi ngày, đám sách trên giá vẫn phô ra những chiếc gáy quen thuộc, tôi nằm lăn trên giường một dang chân dang tay sung sướng như người đi xa mới trở về. Bây giờ tha hồ nghĩ lung tung đủ mọi chuyện khỏi lo ông chồng đọc được ý nghĩ. Trước hết phải kiến nghị với bà bô dứt khoát giữ lại căn buồng này để thỉnh thoảng giận nhau với chồng còn có chỗ lẻn về và biết đâu, phải biết đâu mai kia nhỡ ra cơm chẳng lành canh chẳng ngọt, sống không nổi với nhau, khỏi phải phiền anh ngăn đôi căn buồng như những cặp vợ chồng bỏ nhau nhan nhản quanh tôi. Khỉ thật, mới lấy chồng chưa được một ngày đã nghĩ tới chuyện chia tay, tôi cười thầm cái tính lẩm cẩm của mình và rồi lại thấy buồn nhói lên, biết đâu cái số tôi lại chẳng vậy và sự linh cảm về điều đó đã sớm đến với tôi. Tôi ngồi nhỏm dậy mở ngăn kéo rút ra cuốn nhật ký ghi lại những ý nghĩ này mai kia... nghiệm coi có đúng không? Trong những cuốn sổ dày cộp của tôi có ghi ra là dăm trường hợp “linh nghiệm” như thế. Chẳng hạn như với Biên Cương, nhà thơ trẻ, tôi đã gặp hồi còn học năm thứ ba. Nhớ lại một tình yêu không thành đó, tôi phải cảm ơn anh rất nhiều về những điều tôi học được ở anh vào cái tuổi “con nai vàng ngơ ngác” thủa ấy. Anh đã tặng tôi nhiều thứ, một quả thông khô trong chuyến anh đi thực tế Đà Lạt, một cành lá be bé nhặt được ở thôn Nấm Lư vào một chiều nỗi nhớ tôi làm anh phát cuồng và tất nhiên là cả những bài thơ viết cho tôi anh đọc vào những buổi tối hai đứa ngồi bên đê sông Hồng ngắm trăng treo trên dòng nước ngầu đục phù sa. Tôi hòa hợp được với anh mọi thứ, riêng mỗi một điều: Tôi không chịu xếp thứ hai sau Nàng Thơ của anh, và anh cũng chẳng chịu chiều theo ý tôi dẹp nàng ta lại, tạm dời những vần thơ lai láng để đưa tôi đi đâu đó. Có một lần, vào buổi học lý luận “cũ như quả đất”, tôi bỏ lớp nhảy tàu về với anh. Chao ôi, tôi muốn té xỉu, giận muốn điên lên khi trước cửa buồng đóng im ỉm có treo một cái bảng “miễn gõ cửa - bất kỳ ai”. Tôi biết anh đang lên cơn sốt ngôn từ, đang bị “chữ nghĩa nó sai khiến”, đang như con chiên quì trước thánh đường thơ ca, tôi thừa biết trạng thái tâm hồn anh lúc đó, nhưng nỗi tự ái khiến tôi bất chấp cứ gõ như phát cuồng lên cánh cửa. Trong buồng có tiếng đấm mạnh xuống bàn, tiếng kéo ghế và cái đầu bù xù của anh ló ra. Bỗng dưng trong tôi tiêu tan đi hết - “tính cách điển hình của nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình, biết rồi, khổ lắm dạy mãi, ôi thôi xin chào thày em lặn... ” đoàn tàu điện trông xa như một con sâu khổng lồ màu đỏ, gió lộng lên se se lạnh từ những cánh đồng mênh mông gốc rạ đánh vào hai bên tai lùng bùng, “bắt lấy nó, bắt lấy nó”, tiếng con nhỏ bạn hét lên bên cổng trường ngổn ngang những mẹt ngô nướng, bánh rán, bánh giò, tôi cắm đầu chạy như tên kẻ trộm bị đuổi bắt trong phim trinh thám, “đưa tay đây, đưa tay đây”, anh chàng bán vé tàu điện nhe ra chiếc răng vàng gọi rối rít, hấp, tôi nắm lấy cái tay vịn nhảy lên tàu và vẫn thấy mặt đường vẫn trôi vùn vụt dưới chân. “Lần sau đừng có liều mạng thế, về bờ Hồ hay chợ Mơ đây, cô em?” về - với - anh, về - với - anh, tiếng lịch kịch của đoàn tàu chạy trên đường ray reo lên trong tôi bao nhiêu là vui vẻ, bồn chồn, náo nức những câu chuyện dự định kể với anh cho bõ cái lúc vất vả, hiểm nguy lúc nãy. Bỗng dưng tất cả những thứ đó tiêu tan đi hết khi anh sẵng giọng hỏi “Chuyện - gì - thế?”. Không, chẳng có chuyện gì cả, chiều nay được nghỉ, tiện thể ghé anh thôi. Em định kiểm tra đột xuất phải không? Xin lỗi anh, suy diễn nhỏ nhen thế mà cũng đòi bay bổng chín tầng mây tìm vần thơ... Lúc đó, mặt anh nhăn lại, vẻ mặt đầy khó chịu và kinh tởm cái đứa con gái chanh chua đang đập phá cái thế giới mộng mơ thơ mộng anh đang thả hồn trong đó. Không đếm xỉa tới chuyện đó, tôi cứ mặc kệ cho nỗi bực bội, tức tối ào ào tuôn ra trong những lời lẽ chính tôi cũng cảm thấy vô lý cho tới lúc cánh cửa buồng anh đóng sập lại trước mặt tôi. Ê chề, nhục nhã, giận giữ, tởm cả chính mình... ngần ấy thứ cảm xúc bùng ra trong tôi nỗi kinh hoàng của sự đổ vỡ khiến tôi cứ đứng đực ra trước cánh cửa đóng kín, tròn xoe mắt, kinh ngạc chẳng hiểu tại sao bỗng dưng lại rơi vào thảm trạng thế này. Tôi cứ khư khư ôm cặp sách, thất thểu đi dọc phố, lần ra mãi tận bờ hồ Hoàn Kiếm từ lúc nào chả biết. Cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn và... tháp Rùa. Cả trăm cả ngàn lần những hình ảnh quen thuộc đó lướt qua mắt tôi, chỉ tới bây giờ, nỗi buồn bơ vơ đẩy bật tôi ra khỏi cái hàng ngày bận rộn, còn lại một mình trên chiếc ghế đá lạnh, tôi mới ngắm nhìn cái tháp cổ kính, thán phục vẻ đẹp vĩnh cửu của nó.

 Chiều xuống rất nhanh, màu xanh của nước hồ đã nhuộm biếc, những ngọn đèn rực rỡ ở nhà Thủy Tạ phía bên kia đã hắt xuống mặt hồ một vùng sáng. Chuông nhà thờ lớn ngân nga lạc lõng trong mớ âm thanh hỗn độn của tiếng còi ô tô, tiếng nổ xe máy và tiếng tàu điện cập keng trôi trên phố. Hết một ngày rồi đó, tôi đã bỏ ba tiết “lý luận văn học”, nổ ra một trận to tiếng với Biên Cương mà linh cảm đã báo hiệu một cuộc chia tay để rồi ngồi như một con ngớ ngẩn trên ghế đá bờ Hồ suốt cả một buổi chiều trống rỗng. Vậy nhưng tất cả những trục trặc ngoài dự định đó lại giúp tôi một khoảnh khắc tách mình khỏi cái vòng quay hàng ngày ngẫm nghĩ đôi chút về mình với cái nhìn của một người quan sát. Tại sao tôi cứ thích vặn vẹo thầy giáo về những điệu tôi biết thừa thầy sẽ giải thích bằng ngụy biện. Thưa thầy tại sao thơ tình của Xuân Diệu ngày trước lại hay hơn bây giờ? Thầy giảng là thành tựu văn xuôi của ta rất to lớn nhưng tại sao chưa thấy xuất hiện những điển hình sinh động như Xuân Tóc đỏ, Chí Phèo. chị Dậu? Tại sao tôi không chọn Puskin mà lại chọn Lamartine để viết chuyên đề gây rắc rối cho cả tôi lẫn cho thầy? Không biết ức chế sở thích để hùa theo trào lưu chung chẳng lẽ tôi ngu hơn “tụi bạn” chăng? Chẳng cần đợi đến Biên Cương khuyên nhủ, tôi cũng thừa biết cái mục tiêu cao hơn hết trong mấy năm ngồi ghế nhà trường là cái mảnh bằng. Khổ một nỗi trong tôi dường như có “con ma” nào đó, cứ nhảy bổ ra bẻ queo cả hành động chẳng đúng như cái đầu dự định. Tôi chia tay với Biên Cương cũng tại “con ma” đó. Vài ngày sau, anh tìm tới tôi “giảng hòa” và hí hửng đọc bài thơ anh làm hôm tôi trốn học đến anh. Thì ra anh đã đánh đổi cả một buổi chiều đẹp như vậy lấy bài dở đến thế ư? Thơ thế này cần gì phải đóng chặt cửa phòng cho tâm hồn bay bổng chín tầng mây như tôi đã tưởng. Lẽ ra tôi có thể “góp ý” nhẹ nhàng hơn, nhưng không may cơn giận vì uổng phí một buổi chiều trốn học làm “con ma” trong tôi nhảy xổ ra. Ấy, tôi đã nói gì ấy nhỉ? Tôi nói rằng bài thơ “Trái tim người thợ” để chào mừng ngày “quốc tế lao động” sắp tới này không phải là thơ, và nếu anh cứ nhắm vào các ngày lễ, ngày kỷ niệm để “sản xuất” thế này thì tốt hơn hết nên chọn nghề khác có ích hơn. Đến lượt anh, không phải một con ma như tôi mà hẳn một “con quỷ”, vâng, “một con quỷ” trong anh xồ ra xé nát tôi bằng lời lẽ sắc bén gấp mấy lần cả thơ của anh. Khi hai chúng tôi bừng tỉnh cơn sốt “ngôn từ”, hai đứa đã ở hai bờ vực sâu không một kiểu cầu nào bắc qua được nữa. Hôm cưới tôi Biên Cương có tới tặng tôi một phong bì, bên trong không phải một bài thơ mà một tờ... năm chục. Mấy năm nay anh vào một tỉnh phía Nam làm báo địa phương. Anh khoe đã chuyển sang viết văn xuôi, đặc biệt chuyên các vụ án và tiểu thuyết viết về các hiện tượng tiêu cực. Lúc này tôi đã ra trường, đã xin được một chân biên tập viên ở một Nhà xuất bản mà ông giám đốc nói rằng ở đây chỉ toàn in sách hay, đã “khôn lớn” hơn cái hồi còn là sinh viên cãi nhau với anh, bởi vậy vài tháng sau ngày cưới, Biên Cương tìm gặp tôi ở cơ quan, tôi nói năng đã biết cách giữ gìn tới mức anh phải kêu lên:

 - Sao bây giờ Vân khác đi ghê thế?

 - Già đi nhiều hả?

 - Không phải, trẻ hơn xưa nữa kia, có điều nói năng như một... biên tập viên vậy. Anh có định gửi bản thảo cho em đâu.

 Tôi cảm thấy mặt mình đỏ bừng, đưa mắt nhìn quanh căn phòng cho đỡ lúng túng. Không, tôi không coi anh như một cộng tác viên, nhà văn cỡ “cây bút trẻ” như anh chưa tới lượt đến đây. Để được đóng dấu ấn của Nhà xuất bản này, ít ra anh phải nổi tiếng tới mức người ta sẵn sàng... kết nạp anh vào Hội nhà văn. Oâi ! “đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh”, chắc anh thừa hiểu điều đó chứ?

 - Vân đã đọc cuốn sách anh tặng hôm anh mới ra đây chưa?

 Đôi mắt của anh khiến tôi không giám trả lời rằng rằng “chưa” cho dù tôi chỉ mới lật ra, lướt qua vài trang đầu và bây giờ cho đến cái tên sách tôi có moi óc ra cũng chẳng nhớ nổi.

 - Lấy chồng xong chắc em bận lắm hả?

 - Không, bận gì đâu, sách của anh em đọc rồi. Nói chung... anh viết được, hơn hẳn ngày trước...

 - Ngày trước là ngày nào? Đây là cuốn tiểu thuyết đầu tay của anh mà...

 - À... em định nói hồi anh còn làm thơ ở ngoài này ấy?

 Anh cười nhếch miệng:

 - Thôi, anh hiểu rồi. Bây giờ em chỉ đọc các nhà văn lớn thôi, tép riu như anh có là cái gì?

 “Con ma” trong tôi ngày trước không còn sẵn sàng nhảy xổ ra nữa và “con quỷ” trong anh có lẽ cũng thế. Chúng tôi chia tay nhau hẹn hò viết thư và gặp lại cho có lệ, quay trở lại bàn với chồng bản thảo của cộng tác viên, tôi thấy nhẹ hẳn người. Mở quạt thật mạnh xua cho hết oi bức của buổi chiều hè và cả ám ảnh nặng nề cuộc nói chuyện vừa nãy, tôi cố tập trung vào những dòng chữ bò dài trên trang giấy. “Đêm hôm đó, chị nằm né đầu xa ra khỏi anh và thấy hối đã không nấu mớ bồ kết vẫn gác trên bếp để gội mớ tóc hẳn giờ đã sặc mùi phân lợn... ”. Tôi vớ bút gạch chéo ngoài lề trang giấy. Cái chị chủ nhiệm hợp tác xã này, mải mê công việc tới mức quên cả tắm gội khi chồng công tác xa về phép đột xuất. Chao ôi, viết thế này là ca ngợi hay hạ thấp con người? Tôi mang cả chồng bản thảo sang phòng ông Trưởng phòng biên tập. Oâng nghe tôi hăng hái trình bày, ngước lên đôi kính dày và cái nhìn đờ đẫn như đang buồn ngủ. Khi lật tên sách và tên tác giả, ông tỉnh hẳn ra, la lên: “Ấy chớ, chớ có động vào ông này. Cắt của ông dòng nào ông ấy làm ầm lên thì chết. Tốt nhất cô cứ đọc coi có chỗ nào sai lỗi chính tả hoặc thiếu chấm, phẩy thôi”. Tôi thở hắt ra, thưa chú, vậy sao còn gọi là biên tập được nữa? Ông Trưởng phòng nhìn tôi như thể coi xem tôi có ốm đau gì không? Ông vốn là môït nhà văn rất nổi tiếng ngay từ thời chống Pháp với cả chục cuốn sách và ngay từ khi còn ngồi ghế trường phổ thông, tôi đã phải học văn của ông rồi, làm sao tôi cãi nổi, nhất ông lại là thủ trưởng. Tuy nhiên, trước lúc rút lui, tôi cũng yếu ớt nèo được một câu, thưa chú, cháu thấy nó giả giả thế nào ấy. Ông Trưởng phòng bật cười, hình như ông khoái cái nhận xét của tôi về đồng nghiệp của ông. Tiếp xúc nhiều với các bậc cha chú trong làng văn, tôi không lạ gì mấy ông, rất dễ bộc lộ khi nói về các tác phẩm nhất là của chính mình. Bởi vậy ông Trưởng phòng bỗng dưng trở nên vui vẻ và cởi mở. Ông khoe với tôi vừa viết xong chương mở đầu của bộ tiểu thuyết trường thiên về thời thanh niên sôi nổi của ông, qua đó ông muốn dựng lại mấy giai đoạn cách mạng từ thời còn phong kiến thực dân, qua chống Pháp, chống Mỹ, chống Trung Quốc cho tới tận bây giờ. Ông hứa với tôi sẽ trao cho tôi cái vinh dự được biên tập cuốn tiểu thuyết tương lai đó một khi nó được viết xong. Thưa chú, vậy chắc cháu cũng lại sẽ chỉ đọc coi có chỗ nào phạm lỗi chính tả hoặc giả chỗ nào thiếu dấu chấm phảy thôi, kiểu như với tập này này. Tôi đập tay lên chồng bản thảo của nhà văn mà ông Trưởng phòng vừa mới bàn tới một cách rất sôi nổi và hào hứng. Ồ không, với chú thì cháu cứ phát biểu thẳng thắn, chú rất thích được nghe ý kiến mọi người. Dạ vâng, nếu chú thích, cháu rất sẵn sàng. Nhưng cái chính là... chú phải viết xong đi đã. Tôi biết, khi hăng lên ông hẹn phứa đi vậy thôi, thực ra tôi chẳng hiểu ông sẽ viết vào cái lúc nào? Ôi, lẽ ra tôi không nên vì cái Nhà xuất bản này để giữ được lòng ái mộ mấy ông kể từ ngày còn cắp sách trường đã mê đọc truyện.

 Tôi trở lại phòng và thấy bàn làm việc của mấy ông biên tập đã vắng hết. Còn quá sớm để có thể đảo ra chợ để mua thức ăn nấu cơm cho chồng và cũng đã muộn để ghé qua thư viện mượn đọc cuốn truyện dịch mới ra, nghe đồn rất hay. Tôi biết làm gì để tiêu đi cả tiếng đồng hồ thừa thãi này? Tôi không thể “tiêu” nó đi như những người khác trong cơ quan: chuyện phíếm, dịch tài liệu kiếm ngoài, la cà mậu dịch tìm hàng giá rẻ... Tôi cứ ngồi thừ ở bàn cố cưỡng trạng thái ngưng đọng của sự suy nghĩ đang có chiều hướng làm tôi gục đầu lên bàn, mắt nhắm lại. Vậy nhưng tôi chẳng buồn ngủ tí nào, bên tai còn nghe rõ mồn một tiếng người quát tháo từ phòng Giám đốc vẳng tới. Khiếp, gần bạc hết cả đầu, các vị ấy còn cãi cọ, tranh cãi nhau cuốn này in trước, cuốn kia in sau đến là ghê. Ước gì giá trị các tác phẩm văn học là một thứ người ta có thể cho vào máy cân đo được, chắc hẳn Ban giám đốc của chúng tôi sẽ bớt họp hành. Tôi ngồi tưởng tượng ra một cái cân thật lớn, nó sẽ cân không phải trọng lượng của cuốn sách mà là chất lượng của nó, ông nhà văn nào mang bản thảo tới xin cứ mời đặt lên đĩa, cuốn nào nặng ký in ngay, nhẹ quá xin cầm về, đỡ kiện cáo lôi thôi. Liệu con người có thể phát minh ra một cái máy cân như thế không? Rất có thể lắm chứ, này nhé, vốn từ, cú pháp, nhân vật, cốt truyện, vấn đề... cứ phân loại hết ra mà đưa vào máy tính điện tử, chỉ tiếc tôi không phải là một nhà toán học.

 - Đọc cái gì mà cười một mình thế kia?

 Tôi giật mình, nhìn lên, chồng tôi đã đứng lù lù trước mặt. Khi chưa lấy nhau, anh rất ít khi đến phòng làm việc của tôi, thường là gọi điện tới và tôi sẽ lẻn ra quán nước đầu phố đợi anh. Những hôm trời rét, trong tay có chén chè nóng bốc khói lên, trên đầu lưỡi có vị ngọt của kẹo bạc hà, bên cạnh là anh chồng tương lai luôn luôn nhìn mình đăm đăm với ánh mắt tình tứ. Ôi, thử hỏi có niềm vui nào cao hơn thế nữa, bởi vậy suốt một thời gian dài ngồi ngẩn ngơ trước bàn làm việc, tai tôi cứ ngong ngóng chờ tiếng chuông điện thoại anh gọi tới. Bây giờ, cái thú đó không còn nữa, đi qua đấy, cả tôi lẫn anh không ai còn nảy ra ý định ghé vào uống chén chè, nhấm nháp thanh kẹo lạc, riêng bữa nay, anh còn dục tôi về mau kẻo con cá chép anh vừa mua được ở cơ quan không làm ngay sợ ươn mất. Trên đường anh phác ra cả một chương trình: đầu cá nấu dấm với dọc mùng và thìa là, khúc giữa rán lên cho anh nhấm nháp chén rượu, còn cái đuôi ắt hẳn là phải kho lên với nước hàng rồi. Tôi cũng rất bằng lòng như vậy, chỉ còn phân vân một điều là canh dấm cá phải có mẻ thì mới ngon. Nhưng bây giờ kiếm đâu ra cái thứ cơm nguội để lên men, chua chua đó nhỉ? Tôi thở dài và dường như nỗi buồn vì thiếu mẻ lan sang cả anh làm anh cũng thở dài luôn. Tôi thoáng nhớ tới một tựa sách của Hairich Bơn(1) và kêu lên khe khẽ: “Mẻ ơi, mày ở đâu”.

 

 

 BA

 

 Tôi và anh về tới căn hộ tầng một khu nhà tập thể của chúng tôi khi ánh nắng đã chuyển sang buổi trưa

dọi thốc vào cửa sổ làm héo cả những giỏ lan anh treo trên đó. Mảng thiên nhiên anh cố tạo ra chẳng làm tươi mát được căn buồng lủng củng đồ đạc, lọt thỏm giữa một rừng những nhà cao tầng xi măng cốt sắt. Anh đã bỏ ra cả tháng trời tạo nên bức tường cây đó chẳng qua để chiều ý tôi chứ với anh, sự cách biệt hoàn toàn với thiên nhiên không gây ra một tiếng vang nào hết. Ngoài những lo toan thiết thực đời sống buộc phải có, anh hoàn toàn sống yên ổn trong thế giới trừu tượng của anh gồm toàn những hình và số, những ký hiệu và

_____________

(1) Nhà văn Đức, tác giả tiểu thuyết “Adam, người ở đâu?”

 

những phép biến đổi lôgích. Lẽ ra những công trình vượt sông rất có hiệu quả trong chiến tranh phải đưa anh tiến xa hơn chức Trưởng phòng hiện nay như rất nhiều bạn bè cùng lứa, nhưng bản tính rụt rè, ngại bon chen, đòi hỏi đã làm vuột mất nhiều cơ hội có thể lên lương, lên chức. Người ta có thể trách cứ anh vì thiếu tinh thần đấu tranh chống tiêu cực trong cơ quan, nhưng không ai có thể phàn nàn điều gì về anh trong những công trình được giao thiết kế. Cái máu “công chức” cha anh truyền lại khiến anh làm việc ở cơ quan cần mẫn, bền bỉ như cái đồng hồ làm tôi phải ngạc nhiên khi nhớ ra rằng bữa nay anh về sớm hơn thường lệ những hơn một tiếng đồng hồ. Chắc là có chuyện gì rồi phải không? Không, không có chuyện gì, anh trả lời, anh về sớm cho em làm cá kẻo ươn mất. Tôi nhìn anh lăng xăng trong bếp giúp tôi lấy chai nước mắm, lọ tiêu, tiếc là không có phép “đọc được ý nghĩ” như đôi khi anh làm tôi giật mình để hiểu xem anh đã dấu tôi điều gì mà linh cảm cứ buộc tôi phải nghĩ tới.

 -Kìa dào...

 Anh nhảy bổ tới mở vung nồi canh tôi bỏ quên trên bếp dầu. Mùi khói khét thoảng lên trong căn bếp hẹp cái nóng buổi trưa đang biến dần nó thành cái lò hơi.

 - Mình uống cút rượu với cá rán nhé? Chiều nay anh ở nhà.

 - Ừ thì uống, đã nóng cho nóng luôn xem sao.

 Tôi dốc ngược cả ly ruợu anh đưa, cái nóng buổi trưa cúp điện cộng với cái nóng của rượu muốn nung chảy tôi, biến hết mọi thứ nước giải khát thành mồ hôi túa ra khắp người. Anh chịu đựng giỏi hơn tôi, vừa nhấm nháp, vừa vui vẻ nói lại câu chuyện lúc nãy ở dưới bếp.

 -Ngày trước, đồ án thiết kế chưa ráo mực, công trình đã được thi công ngay lập tức, còn bây giờ, em biết không, những chiếc cầu anh tính toán toàn là xếp xó trên giấy tờ cả thôi. Vật tư, kinh phí đâu ra.

 -Phòng anh không kiếm được việc khác sao?

 -Không được, nhiệm vụ của phòng anh là thiết kế cầu, không vẽ ra việc làm thì không có kinh phí, không có kinh phí thì không có lương. Rút cuộc đành phải sống bằng những “chiếc cầu chỉ được vẽ trên mặt giấy”.

 -Thảo nào, cơ quan anh đóng ở phố Cầu Giấy là đúng quá.

 Anh cười nhếch miệng vì phát hiện có tính cách hài hước. Để tránh những câu chuyện buồn phiền trong buổi trưa đã quá oi bức, tôi cụng ly chúc anh mai kia những chiếc “cầu giấy” của anh sẽ được người ta xây trên đất, tôi lại còn an ủi anh rằng ngay ở cơ quan tôi, người ta vẫn cho xuất bản nhiều cuốn sách mà ai cũng biết trước rằng sẽ bị chôn vùi trên giá sách của mọi thư viện.

 -Vậy ai có lỗi trong những chuyện đó?

 Anh hỏi tôi cứ như thể tôi là lãnh đạo quốc gia chịu trách nhiệm về vận mệnh của đất nước. Tôi tiếc đã cho anh uống quá chén khiến lời lẽ cứ tuôn rào rào quanh đề tài “chống quan liêu bao cấp” đang là câu chuyện cửa miệng của mọi người ở khắp nơi khắp chốn.

 -Anh say rồi, lên giường ngủ đi.

 -Rút cuộc là lỗi ở anh, ở em, ở tất cả những người không giám nói...

 Anh cố vớt vát chưa hết một câu nói dở, giấc ngủ đã lôi tuột anh vào tiếng ngáy và hơi rượu nồng nặc khắp căn phòng nóng bức. Tôi nhảy vội vào buồng tắm vặn vòi nước chảy tràn khắp nguời và cứ đứng im như thế tưởng tượng ra dòng suối mát mình đang được vùng vẫy thỏa thuê. Tại sao tôi không đi xa một chuyến nhỉ, tôi ra khỏi căn buồng, đi ra khỏi thành phố trong những ngày hè nóng bức tạm thay đi một nếp sống cứ loay hoay mãi trong những câu chuyện thường nhật quá quen thuộc. Hoặc là ra Đồ Sơn tha hồ nhảy sóng, hoặc lên Tam Đảo thở gió núi... đi đâu cũng được miễn đi khỏi đây. Nhưng đi sao được khi chiếc tivi mới mua còn chưa trả hết nợ, hai vợ chồng gộp hết cả lương lại cũng chỉ đủ sống tằn tiện trong khi giá cả leo thang đến chóng mặt. Rõ oái ăm, bà vợ ông giám đốc xí nghiệp may mặc ở tầng dưới, quanh năm chỉ muốn ở nhà thì lại bị ông chồng thỉnh thoảng lôi đi nghỉ mát Nha Trang, Đà Lạt... mỗi lần về lại leo lên phòng tôi than thở về nỗi mệt nhọc dọc đường. Tôi chẳng mong đổi lấy địa vị của bà, ôi làm vợ cái người đàn ông mặt đầy thịt, bụng kềnh càng như bụng đàn bà chửa ấy thà ở không còn hơn. Mỗi lần chạm mặt ông ở cầu thang (vào những ngày nghỉ sao tôi hay gặp ông ta thế, cứ như là ông ta rình chờ tôi vậy), ánh mắt ông lại cháy rực lên, cái nhìn sỗ sàng, hau háu như con chó đói. Chính ông ta gạ bán cho chồng tôi chiếc tivi, trả trước một nửa, còn lại cho trả góp hàng tháng. Tôi gạt phắt cái “lòng tốt” báo hiệu chẳng mấy tốt đẹp đó, bán nhẫn cưới vay mượn thêm cho đủ tiền đưa chồng bắt mang trả bằng hết, “không thèm nợ nần gì cái lão béo ấy”. Em cứ hay thành kiến với những ông Giám đốc, chồng tôi phàn nàn, anh thấy ông ta cũng tử tế, ít ra là với vợ chồng mình. Tôi cười vào mũi cái ngây thơ của anh. Thôi, với những ông đó, xin cứ “kính nhi viễn chi” là hơn. Vậy mà rồi chiếc tivi suốt một thời gian dài cũng vẫn trở thành một cái cớ để mỗi lần gặp ông ta lại xán đến tôi hỏi han “hình có rõ không, âm thanh có rè không”, khi nào máy hỏng ông sẵn sàng gọi thợ đến sửa giúp.

 Tôi dọn dẹp, tắm táp xong, bước ra ngoài phòng, mừng ơi là mừng, đã có điện, chiếc quạt lớn trong góc quay vù vù làm tung cả giấy tờ trên bàn viết. Giá như đức ông chồng không chiếm hết chiếc giường để kéo bể, chắc tôi cũng đã ngả lưng làm một giấc đến chiều. Thôi đành ra bàn ngồi đọc sách vậy. Tôi lục lọi trên giá và bỗng nhìn thấy cuốn truyện Biên Cương tặng tôi từ mấy tháng trước. Hình ảnh ông Giám đốc trong tiểu thuyết của anh giống cái ông ở tầng dưới, chỉ khác một điều nhân vật của anh bị thanh tra, mất chức còn cái ông ngoài đời kia thì vẫn sống khơi khơi chắc là cho đến ngày ông ta về hưu. Dẫu sao cuốn sách cũng hấp dẫn tôi đọc một mạch cho đến trang cuối cùng. Quả thực Biên Cương viết khá hơn thời tôi còn đi học rất nhiều, vậy nhưng tiểu thuyết của anh cũng chẳng tránh được cho tôi cái thói đọc lướt những đoạn rườm rà, đọc chéo những trang người viết phải rào đón để người đọc và nhà phê bình khỏi suy diễn, hiểu lầm. Thói quen này đôi khi làm hại tôi trong công việc biên tập, bỏ sót những chi tiết phi lý trong bản thảo của những tác giả bốc lên đôi khi bất chấp cả những quy luật tự nhiên cho một anh công nhân vận hành máy phát hiện ra cả sai lầm về thuật toán trong chương trình chạy máy tính điện tử của một nhà khoa học nổi tiếng, hoặc một chị đánh máy giữa cuộc họp đứng ra phê phán luận chứng kinh tế kỹ thuật của cả một công trình lớn do một tập thể kỹ sư và chuyên gia lập nên...

 Rất may ở cuối dây chuyền xuất bản còn có bộ lọc sau chót là ông Trưởng phòng biên tập nên những sai sót kiểu đó thường do ông phát hiện, người viết đỡ bị nhà phê bình bắt giò, còn tôi được một buổi nâng cao tay nghề do đích thân ông Trưởng phòng dạy bảo. Quả nhiên mới đi làm được hơn một năm, tôi đã tiến bộ trông thấy từ chỗ chỉ được đọc và viết những nhận xét cho những bản thảo lai cảo, nghĩa là bản thảo không nằm trong hợp đồng, người viết tự gửûi tới và số phận của chúng cầm chắc là nằm chết trong tử lưu hồ sơ, tôi đã tiến bộ tới mức được ông Trưởng phòng cho phép tiếp và trả lời các cộng tác viên, đương nhiên gồm toàn những cây bút trẻ rất ít hy vọng được xuất hiện ở các nhà xuất bản lớn chỉ in sách hay này. Vậy mà có lần tôi được cử ra tiếp hẳn một... ông lớn. Ông nhà văn này lớn tới mức tôi không giám nêu tên, ngay đến cả ông Trưởng phòng biên tập, ông Tổng biên tập cũng ngán không giám ra mặt trả lại ông bản thảo cuốn tiểu thuyết mà hễ bất kỳ ai có gan đọc từ đầu đến cuối cũng phải thừa nhận rằng một khi được in ra nó sẽ làm hại trước hết là uy tín của chính người viết. Điều đáng lo nhất là làm cách nào cho ông không nổi giận khi được báo cái tin sét đánh đó. Oâng giám đốc ủy thác nhiệm vụ cho ông Tổng biên tập, ông Tổng biên tập đùn cho ông Trưởng phòng, ông Trưởng phòng không đẩy cho ai được ngoài tôi ra, một con bé mới vào nghề “điếc không sợ súng”.

 Buổi sáng hôm hẹn ông nhà văn tới, phòng tôi vắng như chùa bà Đanh, ông Tổng biên tập, ông Trưởng phòng và các ông biên tập viên đều trốn sạch, trơ mỗi mình tôi ngồi ở bàn với chồng giấy đánh máy dày cộp. Tiếng xe Vonga rồ máy dưới sân, tiếng đóng cửa xe oai vệ, tiếng giày trên cầu thang gỗ... tất cả đều gõ vào quả tim đang nảy thon thót của tôi. Tội nghiệp nó, làm sao tránh khỏi bắn ra ngoài lồng ngực khi lát nữa ông nhà văn đấm tay xuống mặt bàn, gầm lên đòi phải chỉ ra đích danh kẻ nào dám từ chối bản thảo của ông. May thay, khi tôi vừa mới cầm lên tay chồng bản thảo, miệng lắp bắp: “Thưa bác... dạ thưa bác... ”, ông nhà văn đã cười nhạt: “Không in phải không, không in thì trả lại tôi, có gì là quan trọng... ”. Ông nhét bản thảo vào cặp, biến khỏi phòng cũng nhanh như khi ông bước vào, bỏ mặc tôi ngồi ngơ ngẩn, trong đầu còn đầy những điều dự định trình bày về giá trị nội dung tư tưởng và giá trị nghệ thuật của cuốn sách tuy rất cao nhưng rất tiếc vì thứ nhất... thứ hai... và vân vân mà ông Trưởng phòng đã dày công chuẩn bị cho tôi suốt cả buổi chiều hôm qua. Như có phép màu, không đầy năm phút sau khi xe Vonga của ông nhà văn chạy khỏi cửa, tất cả mọi người trong phòng tôi không biết từ đâu đã tề tựu đông đủ kể từ ông Trưởng phòng cho tới anh cán bộ tập sự.

 - Sao? Thái độ anh ta ra sao? ý kiến ông ta thế nào?

 Tất cả mọi người đều nhao nhao, nóng ruột chờ ở tôi một bài tường thuật đầy gây cấn và hấp dẫn, có ông không kìm nổi đã tuôn ra những lời sôi nổi chẳng kém gì phóng viên thể thao tường thuật bóng đá. Sau cùng, ông Trưởng phòng phải lên tiếng lập lại trật tự:

 - Tất cả im lặng, cô Vân trình bày lại đầy đủ mọi ý kiến của ông ấy coi nào.

 - Thưa chú, ông ấy nói không in thì trả lại bản thảo.

 - Còn gì nữa?

 - Oâng ấy bảo có gì là quan trọng đâu?

 - Còn gì nữa?

 - Hết ạ.

 Mọi người ngẩn ra tiu nghỉu. Một ông nóng nảy:

 - Sao lại hết ạ. Ông ấy phải nói gì nữa chứ?

 - Dạ không, ông ấy chỉ nói có thế thôi.

 Ông Trưởng phòng cau mặt, suy nghĩ:

 - Thái độ ông ra sao?

 - Bình thường thôi ạ.

 - Có quát tháo không?

 - Dạ không.

 - Có đập bàn không?

 - Dạ không.

 Đó, thái độ thế mới đáng sợ, thà rằng ông ta vặn vẹo đủ điều, lớn tiếng yêu cầu trực tiếp gặp Tổng biên tập hoặc chí ít cũng Trưởng phòng biên tập, đằng này không, cứ lạnh băng đi như thế mới bỏ mẹ, mai kia chỉ cần ông xui cấp trên một câu là cầm chắc ông Giám đốc và Tổng biên tập lẫn cả ông Trưởng phòng biên tập bay mất ghế. Mặc cho các ông tha hồ bàn luận phán đoán, tôi lẻn khỏi phòng, chuồn mất sau khi cảm thấy mình đã “hết vai trò lịch sử”, chẳng ai còn cần tới cái thứ mình.

 Sau hôm đó, tôi được mọi người trong phòng mình không bằng nửa con mắt như trước nữa, tôi đã trả được bản thảo cho một ông nhà văn tầm cỡ quốc gia lớn như thế, thử hỏi có mấy ông làm được như tôi? Tuy nhiên hào quang đó chẳng sáng được lâu, trong sổ lương mỗi người phải ký nhằm ngày đầu tháng, mấy ông đó vẫn chotù vót bậc cao chuyên viên, còn tôi thấp tè cán sự, cái nhìn thứ bậc lại trở về với thói quen hàng ngày, nhưng từ đó tôi hiểu thêm ra một điều: quyền lực là cái bất kỳ ai cũng phải nể, nhất là khi nó tác động trực tiếp tới chính mình.

 Thành phố đã lên đèn từ lâu, từ trên cửa sổ nhìn xuống, những đốm sáng di chuyển ngược xuôi chẳng thể biết được chúng đi về đâu. Chồng tôi thức dậy trên giường, gọi tôi bật đèn. Cơn say rượu buổi trưa đã qua, anh chỉ kêu nhức đầu và thèm uống nước chanh đá.

 - Em có biết anh nằm mơ thấy gì không? Chao ôi, thật kinh khủng...

 Anh trao lại tôi cái cốc không và bắt đầu kể lể. Tôi vừa nghe vừa nhặt thóc trong rá gạo, vừa nghĩ xem bó rau muống để trong tủ lạnh từ mấy hôm nay liệu còn ăn được không?

 - Em thấy anh nằm mơ như vậy có kinh không?

 - Kinh thật đấy.

 - Nhưng người ta bảo “sinh dữ tử lành” kia mà.

 - Vậy thì lành.

 - Chắc nó báo hiệu một điều gì đó.

 - Em cũng nghĩ như thế.

 - Ô... em không thể có ý kiến khác anh được ư?

 Tôi nhìn anh chăm chú:

 - Anh muốn như vậy hả?

 - Không, thực sự anh muốn biết trong đầu em đang nghĩ gì?

 - Em nghĩ rằng anh nên dậy đi tắm đi, chuẩn bị ăn cơm để còn coi tivi.

 Anh lẳng lặng bước xuống giường và đi vào phòng trong với vẻ nhẫn nại làm người ta phải mủi lòng. Nhưng tôi còn có công việc của tôi: vo gạo, rửa rau, hâm nồi cá kho và nhất là tìm gói hạt tiêu không hiểu sáng nay ruột gan lú lẫn đã để vào đâu. Tôi chăm chú nhìn những hạt cơm sôi lục bục trong nồi như thể trên đời này ngoài chúng ra chẳng còn tồn tại cái gì nữa. Phòng ngoài đã vang lên nhạc hiệu Đài truyền hình. Tối nay sẽ lại có chương trình Bông hoa nhỏ, chương trình Thời sự và chương trình Văn nghệ. Tôi không thể nào có được cái say mê như chồng tôi ngồi trước màn ảnh nhỏ từ đầu buổi cho đến khi cô phát thanh viên chào tạm biệt. Nếu không tập được thói quen như anh thì suốt buổi tối dài dặc tôi còn biết làm gì? Ngoài nhũng cuốn truyện mà tôi rất khó tập trung để đọc trong khi tiếng tivi oang oang, chắc tôi phải tìm thêm một việc gì đó, nếu không lại phải kê ghế ngồi ban công đếm sao trời mất thôi. Tuy nhiên trong chương trình truyền hình có một tiết mục tôi rất mê tuy họa hoằn mới có: trượt băng nghệ thuật. Những lúc đó dù đang làm bất cứ việc gì, trò chuyện với bất kỳ ai, tôi cũng “cúp” hết để ngồi trước màn ảnh nhỏ thưởng thức vẻ đẹp của hai con người bay lượn theo tiếng nhạc và so sánh với quang cảnh căn phòng tôi lúc đó, tôi cứ có cảm giác rằng họ ở một hành tinh khác, một nhân loại khác đang được những con tàu vũ trụ truyền hình về. Những lúc đó, bao nhiêu bực dọc, buồn phiền, bao nhiêu suy tính nhỏ nhen bỗng chốc tiêu tan hết, còn lại trong tôi sự hớn hở: đó, con người đẹp và văn minh thế đó.

 Tối nay, việc bếp núc đã xong, tôi đang nghĩ xem nên bày việc gì để tiêu thì giờ, chồng tôi chợt ló đầu vào gọi ra xem chương trình trượt băng nghệ thuật. Cha, hẳn một buổi tường thuật cuộc thi giành danh hiệu quán quân Châu Aâu. Thế rồi đúng vào lúc tôi trố mắt ra vì sung sướng nhìn cô Natalia quay 3 vòng santô, anh ấy bỗng kêu lên:

 - Anh nghĩ ra rồi, em có biết thế nào là trượt băng nghệ thuật không?

 - Anh nhìn trên tivi ấy, như thế tức là trượt băng nghệ thuật đấy.

 - Tất nhiên rồi, nhưng phải định nghĩa được nó kia. Theo anh, trượt băng nghệ thuật tức là khiêu vũ với đôi chân có ma sát bằng không hoặc chính xác hơn coi như bằng không.

 Tôi nhoài người vươn tay vặn nút âm lượng cho tiếng nhạc to hết cỡ, có lẽ đó là cách trả lời tốt nhất. Khi hết chương trình, cô phát thanh viên cúi đầu chào khán giả, tôi lẳng lặng bắc ghế ra ngồi ban công. Tuy nhiên, đêm nay trời đen kịt, không bóng dáng một ngôi sao, chúng đã trốn đâu mất trong cái khoảng tối vô cùng, vô tận kia?

 

BỐN

 

 Tôi vào giường khá muộn, chồng tôi chưa ngủ, vẫn loay hoay kẻ ngang kẻ dọc trên những bản vẽ nhận về làm ngoài giờ kiếm thêm một phần đáng kể lấp chỗ trống chi trội trong ngân sách của cả hai vợ chồng. Tôi giục anh đi ngủ, giữ sức khỏe mai đi làm sớm. Anh nhìn tôi chăm chú trong chiếc váy ngủ quá mỏng làm tôi hiểu lầm. Nóng quá, tôi nói, đêm nay em mắc màn nằm dưới đất, còn anh cứ ngủ trên giường. Anh cười, không trả lời và lại cúi xuống bản vẽ. Hôm nay anh có gì đó hơi khác thường làm tôi nhớ lại linh cảm hồi sáng và nổi máu tò mò muốn biết xem anh dấu tôi chuyện gì?

 - Sao hôm nay anh về sớm vậy?

 - Anh đã nói rồi, anh sợ cá ươn.

 - Không, không phải vậy. Anh có thể cho vào tủ lạnh, chiều mang về cũng chẳng sao.

 - Em đoán đúng đấy, phòng anh thất nghiệp rồi, đang thiết kế cầu PX thì có lệnh ngừng, chờ chủ trương của bộ. Nghe nói mấy ông trên muốn đặt cầu ở nơi khác.

 - Sao không nghiên cứu kỹ từ đầu. Vậy lỗi ở ai?

 - Nếu quy được lỗi ở ai thì làm gì có chuyện thay đổi. Không ai có lỗi cả hoặc là lỗi ở hoàn cảnh khách quan.